
Helena Zmurkiewcz oraz Jolanta Gmurowska, dyrektorka Polskiej Szkoly im. A. Mickiewicza w Sterling Heights, MI.
Niezwykłego gościa powitali nauczyciele i uczniowie Polskiej Szkoły im. Adama Mickiewicza w Sterling Heights w środę, 7 listopada. Pani Helena Żmurkiewicz (członkini zarządu michigańskiego wydziału Kongresu Polonii Amerykańskiej) poprowadziła tego dnia zajęcia opowiadając o swych wojennych losach. Na spotkanie to „zwołano” wszystkie cztery najstarsze klasy szkoły (tak z zajęć o 5:30 po poł., jak i o 7:00 wiecz.), bo to naprawdę niecodzienna okazja, aby posłuchać naocznego świadka wydarzeń sprzed ponad 70 laty.
Pani Helena była nastolatką, kiedy nastała II wojna światowa. Wraz z siostrami i matką (ojciec został skazany na 15 lat więzienia) w lutym 1940 roku została wywieziona do Kazachstanu, gdzie zmuszona była do pracy w kołchozie. Młodzieży opowiadała przede wszystkim o tym okresie swego życia (chociażby ze względu na ograniczenie czasowe lekcji). Opowiadała o przewózce w głąb Rosji w wagonach towarowych (18-dniowa podróż w wagonach bez okien i toalety), o tym w jakich warunkach mieszkała (z 6-osobową rodziną w domu zawszonym, brudnym, gdzie gospodyni używała tego samego noża do krojenia chleba, szorowania podłogi i wyciskania wesz dzieciom), o tym jakie prace musiała wykonywać – plewienie zbóż, budowa torów kolejowych, zbijanie cegieł ze zwierzęcych odchodów i słomy.
Pani Helena dzięki układowi Majski-Sikorski została wypuszczona z tego „piekła”. Ale niedługo potem straciła oboje rodziców. Przy nowoutworzonym wojsku gen. Andersa powstawały polskie szkoły. I tak jak wojska Andersa przechodziły przez Iran, Irak, Palestynę, tak pani Helena tułała się wraz z wojskiem ucząc się w przywojskowych szkołach polskich.
Po wojnie wyemigrowała wraz z mężem do USA. Tutaj oddała się edukacji (ucząc polonijne dzieci w nieistniejącej już dziś Szkole Polskiej im. Henryka Sienkiewicza). Nadal aktywnie działa w polonijnych organizacjach i jest nieocenionym źródłem pomocy i informacji.
Historia życia pani Heleny to oczywiście epicka opowieść, której trzeba by poświęcić nie szpalty gazet, ale strony przepaśnych książek. Ale nawet te 30 minut, które uczniowie i uczennice Polskiej Szkoły im. A. Mickiewicza mogli spędzić z panią Heleną powinno, miejmy nadzieję, pozostać na długo w ich pamięci.
(seb / Czas Polski)

Zebranie krajowych dyrektorów odbędzie się 17, 18 maja 2012 w Chicago.
During a reception held Wednesday November 9, 2011 at the Polish Consulate in Chicago, Kenneth Koskodan was decorated with “The Knights Cross of the Order of Merit of the Republic of Poland”.
The Polish American Congress (PAC) is a U.S. umbrella organization of Polish-Americans and Polish-American organizations. Its membership is composed of fraternal, educational, veterans, religious, cultural, social, business, and political organizations, as well as individuals.